Sacred Bean

Ark of taste
Back to the archive >

Heilige Boon

Sacred beans, sometimes called monstrance beans, are fairly round white beans with a red to brownish-red colouring around an eye said to be shaped like an angel in praise, a monstrance (the vessel in which the host wafer is placed for blessing in the Catholic church), or an eagle with outstretched wings. The beans are planted in May or June. The texture of the bean is soft and its flavour is similar to that of a chestnut mash, and consistently ranks high in flavour tests.

According to the legend about sacred beans, a French pastor buried his church’s treasures underground during WWI to avoid them being looted. To keep them from being discovered, he planted white beans on the spot. When the ripe beans were harvested and their pods removed, the pastor discovered an image of a monstrance on the beans. A gentleman named H. van Rens, an employee of the vocational school in Horst, Limburg, brought the beans to the Netherlands from France in the 1960s. During a vacation in the Vosges he had met an eccentric hermit who was growing the beans and told him of the legend. Upon returning, van Rens showed the beans to the bean growers in Horst. He also gave several cuttings to a fellow villager, who was an expert in Catholicism. The bean growers had never seen anything like them and couldn’t explain the markings.

Though it has been and can be grown throughout the Netherlands, today, the sacred bean is in decline with a general decline in interest in preparing and consuming dried beans and a preference for canned beans. Although hope lies with a new generation of consumers that is now inventing new and lighter recipes for this and other types of dried beans.

Back to the archive >
Heilige boontjes of monstransbonen zijn ietwat ronde witte boontjes met rondom het naveltje een rode tot roodbruine tekening in de vorm van een lofprijzende engel (ook wel monstrans) of een vogel (vaak wordt er een arend met gespreide vleugels in gezien), anderen zien er een soldaat in, vandaar ook wel de naam soldatenboon. De structuur van de boon is zacht en de smaak gaat richting die van tamme kastanjepuree.

In Frankrijk is deze boon vernoemd naar de Cavaliers van de Orde van de Heilige Geest - die een roodbruin kruis droegen - en heet daar: (haricot) St. Esprit à oeil rouge: Heilige geest(boon) met rood oog, of soms ook wel Nombril de Bonne Soeur OF à la Religieuse. Echter, de variaties zijn zo groot dat beide varianten (de engel- of heilige geest-vorm en de soldatenvorm) duidelijk van elkaar te onderscheiden zijn. De soldatenboon is ook veel langwerpiger dan de meer ronde heilige boon. Bij de Heilige boon is er sprake van een kernvorm met daarom heen twee vleugels, bij de soldatenboon is er sprake van een kern met daarom heen twee kleinere vleugels met daarboven een losstaande vorm (zie verder). De Heilige boon is vaak roder, de soldatenboon gaat meer (bruin)zwart.
 
De legende van de ‘heilige bonen’
Heilige bonen zijn witte bonen waarop een monstrans staat afgebeeld, een katholiek vaatwerk waarin de hostie wordt geplaatst ter verering. Volgens de legende verborg een Franse pastoor in de Eerste Wereldoorlog zijn kerkschatten uit angst voor diefstal onder de grond. Om de schatten nog beter te beschermen plantte hij er witte staakbonen op. Toen de groenten rijp waren om te oogsten en ze van hun jasjes werden ontdaan, ontdekte de pastoor de afbeeldingen van de monstrans op de bonen.
H. van Rens, in het dagelijks leven werkzaam bij de praktijkschool in het Limburgse Horst, bracht de planten in de jaren ‘60 vanuit Frankrijk naar Horst. Tijdens zijn vakantie in de Vogezen ontmoette hij daar namelijk een excentrieke kluizenaar, die de bonen kweekte en hem over de legende vertelde. Terug in Nederland liet Van Rens de bonen aan de zaadbonentelers in Horst zien. Ook gaf hij dorpsgenoot en kenner van het roomse leven, Van Bekerom, enkele stekken. De bonentelers hadden destijds nog nooit zoiets gezien en konden er geen verklaring voor vinden. Het is dan ook aannemelijk dat de soldatenboon typisch Nederlands is en al zeker in de 19de eeuw hier bekend is, en dat de Heilige boon van latere datum is. Ook zijn er talloze onderlinge kruisingen ontstaan, met daarbij talloze andere patronen, waarbij ook de vleugels los kunnen staan van de monstrans.
Er werden tot de jaren 50 grote en kleine soldatenbonen in twee kleuren onderscheiden: rood en bruin. Zaaien: mei-juni bij warm groeizaam weer. De plant blijft laag, zaaiafstand: 50x12 cm.
 
De benaming Heilige boon heeft in ieder geval niets te maken met de uitdrukking ‘zich als een heilig boontje gedragen’, wat betekent dat iemand zich braaf voordoet. Dit laatste zou een verbastering zijn van heilig bontje, een vrome brave wees, een benaming uit de 19de eeuw. Het ontbreken van een relatie tussen deze uitdrukking en de Heilige boon met monstransaftekening is dan wel logisch, deze boon is hier in tegenstelling tot de soldatenboon pas enige decennia bekend.
Beide bonentypen smaken vooral hemels, in alle smaaktesten tot nu toe zaten ze bij de lekkerste. 

Territory

StateNetherlands

Other info

Categories

Legumes